Prawne aspekty dostępności www

Według wstępnych szacunków, w Polsce jest około 100 instytucji centralnych, 16 województw, 400 powiatów i 2500 gmin, z których znacząca większość ma lub będzie w niedługim czasie miała własną stronę internetową.

Zgodnie z nakazem ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej z późn. zm., wszystkie informacje o sprawach publicznych podlegają udostępnieniu. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty realizujące zadania publiczne.

Ustawa wyraźnie stwierdza iż każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej. Dostęp ten należy rozumieć w kategoriach równego dostępu gwarantowanego art. 32.1 konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Art. 32.1
Wszyscy są wobec prawa równi.
Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Każdy człowiek podlegający jurysdykcji państwa Polskiego, niezależnie od swojego wieku, płci, wykształcenia, wyznania czy niepełnosprawności musi być równo traktowany przez władze i instytucje publiczne.

Na konferencji Ministerialnej „ICT na rzecz Zintegrowanego Społeczeństwa Informacyjnego” (ang. „ICT for an inclusive society”), odbywającej się 11 czerwca 2006 r. w Rydze, Ministrowie UE, w tym także Polski, podpisali deklarację w której zobowiązali się zapewnić pełną dostępność wszystkich publicznych witryn internetowych zgodną z wytycznymi konsorcjum W3C.

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania doprecyzowuje pojęcia dyskryminacji pośredniej, bezpośredniej i molestowania. Nowe przepisy obejmują działaniami antydyskryminacyjnymi wszystkich oferujących swoje usługi publicznie. Regulacje ustanawiają zasadę równego traktowania i środki prawne dla jej ochrony.

Art. 13. §1.
Każdy, wobec kogo zasada równego traktowania została naruszona, ma prawo do odszkodowania.

Znowelizowany art. 18 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne nakazuje publikowanie informacji w formie dostępnej dla osób niepełnosprawnych. W rozporządzeniu wykonawczym  do art. 18 ustawy, §19, przyjęto iż strony internetowe muszą być zgodne ze standardami określonymi w Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.0 wydanymi przez World Wide Web Consortium na poziomie AA.

Pobierz Rozporządzenie

Europejska Agenda Cyfrowa (KOM 2010)245)
2.6. Zwiększenie umiejętności wykorzystywania technologii cyfrowych i włączenia społecznego

Dostępność i możliwości wykorzystania są również problemem dla niepełnosprawnych Europejczyków. Niwelowanie przepaści cyfrowej może zwiększyć szanse osób z mniej uprzywilejowanych grup społecznych na uczestnictwo w społeczeństwie cyfrowym na równych prawach (w tym na korzystanie z usług, które ich bezpośrednio dotyczą, takich jak e-kształcenie, e-administracja, e-zdrowie), a przez to poprawić ich sytuację poprzez zwiększenie ich szans na rynku pracy. Umiejętność posługiwania się technologiami cyfrowymi jest więc jedną z ośmiu kluczowych kompetencji, które mają fundamentalne znaczenie dla osób funkcjonujących w społeczeństwie opartym na wiedzy40.
40 Por. Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie.

Europejska Agenda Cyfrowa (KOM 2010)245)
2.6.2. Usługi cyfrowe sprzyjające włączeniu społecznemu

Istnieje również potrzeba wspólnych działań, aby zagwarantować pełny dostęp do nowych elektronicznych treści dla osób niepełnosprawnych. W szczególności publiczne strony internetowe i usługi internetowe w UE, które są ważne dla pełnego uczestnictwa w życiu publicznym, powinny zostać dostosowane do międzynarodowych standardów dostępności stron internetowych47. Ponadto Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych zawiera zobowiązania dotyczące dostępności48.
47 W szczególności Wytycznych dotyczących dostępności treści internetowych (WCAG) 2.0.
48 Por. Convention on the Rights of Persons with Disabilities.

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych
Artykuł 9 Dostępność

1. Aby umożliwić osobom niepełnosprawnym samodzielne funkcjonowanie i pełne uczestnictwo we wszystkich aspektach życia, Państwa Strony podejmą odpowiednie środki w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym, na zasadach równości z innymi osobami, dostępu do środowiska fizycznego, środków transportu, informacji i komunikacji, w tym technologii i systemów informacyjnych i komunikacyjnych, a także do innych urządzeń i usług, powszechnie dostępnych lub powszechnie zapewnianych, zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich. Środki te, obejmujące rozpoznanie i eliminację przeszkód i barier w zakresie dostępności, stosują się między innymi do:
b) informacji, komunikacji i innych usług, w tym usług elektronicznych i służb ratowniczych.
2. Państwa Strony podejmą również odpowiednie środki w celu:
b) zapewnienia, by instytucje prywatne, które oferują urządzenia i usługi ogólnie dostępne lub powszechnie zapewniane, uwzględniały wszystkie aspekty ich dostępności dla osób niepełnosprawnych;

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych:
Artykuł 21 Wolność wypowiadania się i wyrażania opinii oraz dostęp do informacji

Państwa Strony podejmą wszelkie odpowiednie środki, aby osoby niepełnosprawne mogły korzystać z prawa do wolności wypowiadania się i wyrażania opinii, w tym wolności poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania informacji i poglądów, na zasadach równości z innymi osobami i poprzez wszelkie formy komunikacji według ich wyboru, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 niniejszej Konwencji, między innymi poprzez:
a) dostarczanie osobom niepełnosprawnym informacji przeznaczonych dla ogółu ludzi, w dostępnych dla nich formach i technologiach, odpowiednio do różnych rodzajów niepełnosprawności, na czas i bez dodatkowych kosztów,
c) nakłanianie instytucji prywatnych, które świadczą usługi dla ogółu ludzi, w tym przez Internet, do dostarczania informacji i usług w formie dostępnej i użytecznej dla osób niepełnosprawnych;
26 października 2016R Parlament Europejski przyjął dyrektywę o dostępności publicznych stron internetowych. Kolejnym krokiem jest publikacja dyrektywy w dzienniku urzędowym UE, a następnie wdrożenie jej przez kraje członkowskie, proces ten może trwać maksymalnie 21 miesięcy od momentu publikacji. Nowe strony (powstałe po wdrożeniu przepisów dyrektywy) będą musiały być dostosowane do nowych wymogów w ciągu jednego roku, a starsze strony i aplikacje – w ciągu 33 miesięcy.
Obowiązek dostosowania stron internetowych i aplikacji mobilnych spoczywa na wszystkich instytucjach publicznych, z wyjątkiem organizacji pozarządowych, nie świadczących podstawowych usług dla społeczności lub dla osób z niepełnosprawnością. oraz nadawców publicznych. Poszczególne kraje członkowskie mogą również z obowiązku dostosowania zwolnić szkoły, przedszkola i żłobki, serwisy www i aplikacje tych instytucji muszą jednak spełniać minimalne wymogi dostępności, pozwalające na wykonywanie podstawowych czynności e-administracyjnych.